२०८२ को पेट्रोलियम दर अपडेट: पेट्रोल महँगो, डिजेल र मट्टितेल सस्तो – नयाँ मूल्य विवरण

नेपालमा पेट्रोलियम उत्पादनको मूल्य फेरि परिवर्तन भएको छ। उपभोक्ताहरूले दिनहुँ प्रयोग गर्ने पेट्रोल, डिजेल, मट्टितेल, विमान इन्धन र खाना पकाउने ग्यास (LPG) जस्ता उत्पादनहरू हाम्रो जीवनशैलीसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित छन्। मूल्य बढ्दा वा घट्दा यातायात खर्चदेखि लिएर दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यसम्म असर पर्छ। त्यसैले नेपाल आयल निगमले (NOC) घोषणा गर्ने प्रत्येक नयाँ दरले लाखौं उपभोक्ताको ध्यान खिच्ने गर्दछ।

यस पटकको मूल्य समायोजनसँगै पेट्रोल महँगिएको छ भने डिजेल र मट्टितेलमा भने केही राहत प्राप्त भएको छ। उपत्यकाबाट सुदूर पश्चिमसम्म फरक–फरक क्षेत्रका आधारमा मूल्य निर्धारण गरिएको छ। अब विस्तृत रूपमा नयाँ दर, यसको कारण, र उपभोक्तामाथि पर्ने प्रभावबारे चर्चा गरौं।

पेट्रोलको मूल्य वृद्धिः दैनिक जीवन अझै महँगो

नेपाल आयल निगमले अगस्ट १६, २०८२ बाट लागू हुने गरी पेट्रोलको मूल्यमा प्रति लिटर रु. २ ले वृद्धि गरेको छ।

यसअनुसार:

• काठमाडौँ, पोखरा, दिपायल लगायतका शहरमा अब पेट्रोल रु. १६१ प्रति लिटरमा बिक्री हुने भएको छ।
• पहिलो वर्ग क्षेत्रहरू (जस्तै विराटनगर, जनकपुर, अमलेखगञ्ज, नेपालगन्ज, धनगढी, वीरगञ्ज) मा रु. १५८.५० कायम भएको छ।
• दोस्रो वर्ग क्षेत्रहरू (जस्तै दाङ र सुर्खेत) मा भने रु. १६० कायम भएको छ।

यो वृद्धि सानो देखिए पनि यात्रु र व्यवसायिक यातायात दुवैमा थप आर्थिक बोझ पर्ने निश्चित छ। दैनिक आवत–जावत गर्ने कर्मचारी, विद्यार्थी तथा व्यवसायीहरूलाई प्रत्यक्ष प्रभाव पर्नेछ।

डिजेल र मट्टितेलमा राहतः मूल्य घट्यो

साथै, निगमले उपभोक्तालाई केही राहत दिने उद्देश्यले डिजेल र मट्टितेलको मूल्य प्रति लिटर रु. १ ले घटाएको छ।

नयाँ दर यस्तो छः

• काठमाडौँ, पोखरा, दिपायलमा रु. १४९ प्रति लिटर
• पहिलो वर्गमा रु. १४६.५० प्रति लिटर
• दोस्रो वर्गमा रु. १४८ प्रति लिटर

यसरी डिजेल र मट्टितेल सस्तो हुनु भनेको सार्वजनिक यातायात, मालवाहन, कृषि तथा घरेलु प्रयोगमा प्रयोग हुने इन्धनमा केही राहत मिल्नु हो। यद्यपि रु. १ को कटौतीले ठूलो फरक नपारे पनि दीर्घकालीन हिसाबले उपभोक्ताले केही आर्थिक भार कम भएको महसुस गर्न सक्छन्।

विमान इन्धन र ग्यासको मूल्य स्थिर

नेपाल आयल निगमले यसपटक विमान इन्धन (ATF) र खाना पकाउने ग्यास (LPG) को मूल्यमा भने कुनै परिवर्तन गरेको छैन।

विमान इन्धन स्थिर रहँदा अन्तर्राष्ट्रिय उडान भाडामा तत्काल असर पर्न सक्दैन। उता खाना पकाउने ग्यास स्थिर रहनु भने उपभोक्ताका लागि राहतको कुरा हो, किनभने ग्यास प्रायः सबै परिवारको दैनिक जीवनको अनिवार्य वस्तु हो।

मूल्य निर्धारण किन हुन्छ?

नेपालले पेट्रोलियम उत्पादनहरू आफ्नै देशमा उत्पादन गर्दैन। हामीले भारतको Indian Oil Corporation (IOC) बाट आयात गर्छौं।

त्यसैले:

• अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य घटबढ,
• अमेरिकी डलरको विनिमय दरमा परिवर्तन,
• ढुवानी लागत,
• भारतको मूल्य नीति

यी सबै कुराले प्रत्यक्ष रूपमा नेपालमा पेट्रोलियमको मूल्य निर्धारणलाई प्रभावित गर्छ।

नेपाल आयल निगमले प्रत्येक १५ दिनमा भारतीय पक्षबाट आउने मूल्य सूची (Price List) का आधारमा नयाँ दर तोक्ने गर्दछ।

उपभोक्तामाथि प्रभाव

१. यातायात भाडा बढ्ने सम्भावना
पेट्रोल महँगो भएपछि ट्याक्सी, मोटरसाइकल, निजी सवारी चालकलाई प्रत्यक्ष असर गर्छ। दीर्घकालीन रूपमा सार्वजनिक यातायात भाडामा पनि दबाब पर्न सक्छ।

२. डिजेल सस्तो हुँदा मालवाहनमा राहत
डिजेल र मट्टितेलको मूल्य घट्दा मालसामान ढुवानी खर्च केही कम हुन्छ। यसले बजारमा उपभोग्य वस्तुको मूल्य वृद्धि रोक्न सघाउन सक्छ।

३. कृषि क्षेत्रमा प्रभाव
डिजेलमा चल्ने ट्र्याक्टर, थ्रेसर, सिंचाइ पम्प आदिको खर्च केही कम हुन्छ। यसले किसानलाई थोरै भए पनि राहत दिनेछ।

४. महँगो जीवनशैली अझै निरन्तर
यद्यपि मूल्य समायोजन सानो देखिए पनि नेपालजस्तो आयातमा निर्भर मुलुकमा सानो वृद्धि वा कटौतीले पनि लामो असर पार्छ।

सारांश तालिका

निष्कर्ष

नेपालमा पेट्रोल महँगो भएको छ भने डिजेल र मट्टितेल केही सस्तो भएको छ। विमान इन्धन र खाना पकाउने ग्यास स्थिर नै छन्। मूल्य घटबढ सधैं अन्तर्राष्ट्रिय बजार र विनिमय दरसँगै जोडिएको हुन्छ। उपभोक्ताले तत्कालीन रूपमा सस्तो वा महँगो महसुस गर्ने भए पनि दीर्घकालीन दृष्टिकोणले इन्धन मूल्य स्थिर राख्ने चुनौती अझै ठूलो छ।

नेपाल आयल निगमले समय समयमा गर्ने मूल्य समायोजनलाई उपभोक्ताले आवश्यक सूचना भनेर बुझ्नुपर्छ।