रुसको छूटमा प्राप्त कच्चा तेलबाट रिलायन्स र नयारा १६ अर्ब डलरको लाभ, यूरोप र अमेरिकामा निर्यातमा वृद्धि

रिलायन्स र नयाराले रुसको छूटमा कच्चा तेलबाट कमाए १६ अर्ब डलर, यूरोप र अमेरिकामा निर्यातमा वृद्धि

गत केही महिनामा भारतका ऊर्जा क्षेत्रका ठूला कम्पनीहरू रिलायन्स इन्डस्ट्रीज र नयारा एनर्जीले रुसको छूटमा कच्चा तेल खरिद गरेर करिब १६ अर्ब अमेरिकी डलरको उल्लेखनीय आर्थिक लाभ कमाएका छन्। यस लाभको मुख्य कारण बनेको छ युरोपेली संघ (EU) र अमेरिकामा तिनका निर्यातहरूमा भएको तीव्र वृद्धिले।

रुसमाथि प्रतिबन्ध र कच्चा तेलको छूट

रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि पश्चिमी देशहरूले रुसमाथि कडा प्रतिबन्ध लगाएका थिए, जसले रुसको ऊर्जा निर्यातमा ठूलो असर पारेको छ। प्रतिबन्धका कारण रुसले आफ्नो तेललाई पुराना बजारमा बेच्न पाउन सकेन र त्यसैले आफूलाई छूट (डिस्काउन्ट)मा तेल बेच्न बाध्य भयो। यसले विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्यहरूमा ठूलो उतार-चढाव ल्यायो।

भारतीय परिष्कृत तेल कम्पनीहरूको अवसर

रिलायन्स र नयारा जस्ता भारतीय कम्पनीहरूले रुसको यस अवसरलाई सदुपयोग गर्दै छूटमा उपलब्ध कच्चा तेल खरिद गरेका छन्। छूट भएका कारण उनीहरूले कम मूल्यमा तेल खरीद गर्न पाए र आफ्नो परिष्करण लागत घटाउन सके। यसले तिनीहरूको मुनाफा बढाउने र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्ने क्षमता मजबुत बनायो।

यूरोप र अमेरिकामा निर्यातमा बृद्धि

रोचक कुरा के छ भने, यद्यपि पश्चिमी देशहरूले रुसबाट प्रत्यक्ष कच्चा तेल किन्ने प्रतिबन्ध लगाएका छन्, रुसको तेलबाट बनेका परिष्कृत तेलका उत्पादनहरू भारतबाट यूरोप र अमेरिकामा निर्यात भइरहेको छ। यसको प्रमुख कारण:

• परिष्करण र पुनः ब्रान्डिङ: रुसको तेललाई भारतीय रिफाइनरीहरूले परिष्कृत गरेर आफ्नै ब्रान्डमा बेच्ने भएकाले प्रतिबन्धको सिधा असर कम हुन्छ।
• आपूर्ति सञ्जालको विविधिकरण: पश्चिमी बजारहरूले नयाँ आपूर्तिकर्ता खोजेका छन् र भारतले त्यस अवसरमा निर्यात बढाएको छ।
• व्यवस्थित आपूर्ति श्रृंखला: भारतीय कम्पनीहरूले कानुनी र व्यापारिक नियमहरूलाई ध्यानमा राखेर आपूर्ति श्रृंखला व्यवस्थित गरेका छन्।

यसकारण, रिलायन्स र नयाराले यूरोप र अमेरिकामा आफ्नो निर्यात तीव्र बनाएका छन्, जसले तिनीहरूको आम्दानीमा ठूलो वृद्धी ल्याएको छ।

आर्थिक फाइदा: १६ अर्ब डलर

विशेषज्ञहरूका अनुसार, रिलायन्स र नयाराले रुसको छूटमा तेल खरिद गरेर र निर्यातबाट करिब १६ अर्ब डलरको लाभ उठाएका छन्। यसमा समावेश छन्:

• छूटमा कच्चा तेल खरिद गर्दा कम लागत,
• उच्च परिष्करण मुनाफा,
• निर्यात बढ्दा आम्दानीमा वृद्धी,
• मुद्रा विनिमयबाट लाभ।

भारतीय ऊर्जा सुरक्षामा प्रभाव

रुसको तेलमा निर्भरता बढ्नुका साथै यो भारतको ऊर्जा सुरक्षाका लागि पनि महत्वपूर्ण छ। यसले भारतलाई ऊर्जा आपूर्ति विविधिकरण गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ र विश्व शक्ति सम्बन्धमा पनि भारतको भूमिका बढाउँछ। साथै, आर्थिक वृद्धिमा समेत सहयोग पुग्छ।

पर्यावरण र नैतिक पक्ष

तर, यसमा केही नकारात्मक पक्षहरू पनि छन्। रुससँग व्यापारले भारतको विदेश नीतिमा चुनौती ल्याउन सक्छ भने कच्चा तेलको अधिक परिष्करणले वातावरणमा नकारात्मक असर पार्न सक्छ। यसैले भारतले यी विषयलाई ध्यानमा राख्दै दीगो र हरित ऊर्जा तर्फ पनि ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ।

भविष्यको दृष्टिकोण

• विश्व राजनीतिमा परिवर्तन,
• ऊर्जा स्रोतहरूको ट्रान्जिसन,
• भारतको घरेलु नीति,
  जस्ता कुराहरूले यस क्षेत्रको भविष्य निर्धारण गर्नेछन्।

तर हालको अवस्थामा, रुसको छूटमा कच्चा तेलबाट प्राप्त अवसरहरूले रिलायन्स र नयाराको आर्थिक स्थितिलाई बलियो बनाइरहेको छ।

निष्कर्ष

रिलायन्स र नयाराले रुसको छूटमा प्राप्त कच्चा तेलमार्फत १६ अर्ब डलरको ठूलो आर्थिक लाभ कमाएका छन्। यूरोप र अमेरिकामा निर्यात वृद्धि र ऊर्जा क्षेत्रमा भारतको महत्त्व बढ्नुको साथै यो घटना विश्व तेल बजारमा नयाँ प्रवृत्तिको परिचायक हो। यद्यपि, यससँग जोडिएका चुनौतीहरूलाई ध्यानमा राख्दै भारतले दीगो र दिगो ऊर्जा समाधानतर्फ ध्यान दिन जरुरी छ।